{"id":1190,"date":"2020-08-02T05:04:38","date_gmt":"2020-08-02T05:04:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nihadsamibanarli.com\/?p=1190"},"modified":"2020-08-02T05:04:38","modified_gmt":"2020-08-02T05:04:38","slug":"bayram-siirleri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/2020\/08\/02\/bayram-siirleri\/","title":{"rendered":"Bayram \u015eiirleri"},"content":{"rendered":"\n<p>Mill\u00ee sanat\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6klerinden o kadar kopar\u0131lm\u0131\u015f bulunuyoruz ki bayramlarda olsun, eski&nbsp;<strong>bayram \u015fiirlerini&nbsp;<\/strong>anlayarak hat\u0131rlayabilenler, \u015fimdi kim bilir ne kadar azalm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n\n\n\n<p>Eski \u015f\u00e2irler,&nbsp;<strong>iydiyye&nbsp;<\/strong>ad\u0131 verilen bayram \u015fiirleri yazarlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc eski bayramlar, tatil olacak diye de\u011fil, bayram olacak&nbsp;diye beklenen g\u00fcnlerdi; heyecanlar\u0131, sa\u00e2detleri, sevin\u00e7leri&nbsp;i\u00e7in \u015fiir s\u00f6ylemeye de\u011fer zamanlard\u0131. O kadar ki sa\u00e2detin ve&nbsp;sevincin her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc bayram s\u00f6z\u00fcyle birle\u015ftirilebilir; bayram&nbsp;etmek, sevinmek, ne\u015felenmek, hatt\u00e2 sevin\u00e7te, ne\u015fede ve&nbsp;imanda b\u00fcy\u00fck heyecanlar duymak m\u00e2n\u00e2s\u0131na gelirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Evliy\u00e2 \u015f\u00e2irleri bile, ruhlar\u0131n\u0131n, kendisine varmak istedi\u011fi y\u00fcce Tanr\u0131\u2019ya yakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 hissedecek h\u00e2le geldikleri zaman, bunu, bayram etmek, bayram k\u0131lmak t\u00e2biriyle ifade&nbsp;ederlerdi. XV. as\u0131r tasavvuf \u015f\u00e2iri Hac\u0131 Bayram Vel\u00ee\u2019nin, besteli bir s\u00f6yleyi\u015f olmaktan ileri giderek; raks eder gibi bir m\u00fbsik\u00eeyle s\u00f6yledi\u011fi:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Bayram&#8217;un imd\u00ee Bayram&#8217;m\u0131 imd\u00ee Bayram ederler y\u00e2r ile \u015fimdi&nbsp;Hamd \u00fc sen\u00e2lar hamd \u00fc sen\u00e2lar&nbsp;Y\u00e2r ile bayram k\u0131ld\u0131 bu g\u00f6nl\u00fcm<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130l\u00e2h\u00eesinde b\u00f6yle bir heyecan m\u00fbsik\u00eele\u015fir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bayramla a\u015fk\u0131&nbsp;<\/strong>birle\u015ftiren ve&nbsp;<strong>en b\u00fcy\u00fck bayram, sevgi-li\u2019nin g\u00fczel y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmektir,&nbsp;<\/strong>diyen bir \u015f\u00e2ir, vaktiyle \u0130ran saltanat\u0131n\u0131 elinde tutan T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmd\u00e2r\u0131 ve T\u00fcrk \u015f\u00e2iri&nbsp;<strong>\u015eah&nbsp;Ism\u00e2\u00fc\u2019dir.&nbsp;<\/strong>Bir tasavvuf \u015f\u00e2iri oldu\u011fu i\u00e7in, onun da a\u015fk\u0131 asl\u0131nda&nbsp;<strong>\u00fc\u00e2h\u00ee a\u015fk&nbsp;<\/strong>\u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcndeydi. G\u00fczel y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek istedi\u011fi de&nbsp;bir bak\u0131ma, Tanr\u0131\u2019s\u0131yd\u0131. Fakat onlar, y\u00fczlerine&nbsp;<strong>Tanr\u0131 g\u00fczelli\u011fi&nbsp;<\/strong>aksetmi\u015f sevgililer i\u00e7in de, imanla a\u015fk\u0131n kayna\u015fmas\u0131ndan do\u011fmu\u015f, terkibi a\u015fk \u015fiirleri terenn\u00fcm ederlerdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yavuz Sultan Selim&nbsp;<\/strong>gibi bir harp deh\u00e2s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda yenilmekle beraber, \u015eah \u0130smail de kahraman bir h\u00fck\u00fcmdard\u0131. \u015eiirlerinde kahramanl\u0131k, a\u015fk kadar, insanl\u0131k kadar temelli yer tutard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bunun i\u00e7indir ki, devrinin&nbsp;<strong>\u015e\u00e2h-\u0131 merd\u00e2n,&nbsp;<\/strong>merdlerin (insanlar\u0131n) \u015f\u00e2h\u0131 diye and\u0131\u011f\u0131&nbsp;<strong>Hz.&nbsp;<\/strong>Ali\u2019ye ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek s\u00f6yledi\u011fi&nbsp;<strong>bir gazele:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Biz ezelden t\u00e2 ebed meyd\u00e2ne gelmi\u015flerden\u00fcz \u015e\u00e2h-\u0131 merd\u00e2n a\u015fkuna gelmi\u015flerden\u00fcz<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>beytiyle ba\u015flam\u0131\u015f ve bu gazelini:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>EyHat\u00e2\u00eeiyd-i ekber\u2019d\u00fcr cem\u00e2li dilberim Biz bu iyd-i ekber\u2019e kurb\u00e2ne gelmi\u015flerden\u00fcz<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>s\u00f6yleyi\u015fiyle bitirmi\u015fti. \u0130\u00e7inde&nbsp;<strong>iyd-i ekber&nbsp;<\/strong>s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en bu son beytin m\u00e2n\u00e2s\u0131 \u015fu idi: \u201cEy hata\u00ee! En b\u00fcy\u00fck bayram, sevgilinin&nbsp;g\u00fczel y\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6rmektir. Biz bu b\u00fcy\u00fck bayrama kurban olmaya (hem de sevgilinin g\u00fczel y\u00fcz\u00fc i\u00e7in kurban olmaya)&nbsp;gelmi\u015flerdeniz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015e\u00e2h Ism\u00e2il&nbsp;<\/strong>\u015fiirlerini&nbsp;<strong>Hat\u00e2\u00ee&nbsp;<\/strong>mahl\u00e2s\u0131yla s\u00f6ylerdi. Buradaki&nbsp;<strong>iyd-ekber,&nbsp;<\/strong>en b\u00fcy\u00fck bayram demekti. Birinci g\u00fcn\u00fc cumaya&nbsp;rastlayan&nbsp;<strong>kurban bayramlar\u0131na&nbsp;<\/strong>eskiler,&nbsp;<strong>iyd-i ekber&nbsp;<\/strong>derlerdi.&nbsp;O zamanlar cuma, sadece hafta tatili de\u011fil, ayn\u0131 zamanda&nbsp;haftan\u0131n ib\u00e2det, toplant\u0131 ve bayram g\u00fcn\u00fcyd\u00fc. Bu g\u00fcn, bayramla birle\u015fince, tatilden bir g\u00fcn kaybettik diye \u00fcz\u00fcnt\u00fcye&nbsp;d\u00fc\u015f\u00fclmez, bayramlar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc idr\u00e2k edilirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Daha yak\u0131n edebiy\u00e2t\u0131\u0131n\u0131zda bayramlar i\u00e7in, hele Kurban Bayram\u0131 i\u00e7in s\u00f6ylenmi\u015f en g\u00fczel \u015fiirler&nbsp;<strong>Ned\u00eem&nbsp;<\/strong>D\u00eevam\u2019nda-d\u0131r. Bu el \u00e2leme \u015fen g\u00f6r\u00fcnen, d\u0131\u015far\u0131dan \u015fuh fakat i\u00e7i a\u015fklarla, \u00f6zleyi\u015flerle (bir bak\u0131ma,&nbsp;<strong>ideal g\u00fczel&nbsp;<\/strong>\u00f6zleyi\u015fiyle) dolu Sa-d\u00e2b\u00e2d \u015f\u00e2iri, devrinin ve devrinde b\u00fcy\u00fck bir ne\u015fe ve medeniyet k\u00f6\u015fesi olan Sad\u00e2b\u00e2d\u2019\u0131n g\u00fczelliklerini \u00e7ok kere, bir bayram ne\u015fesi i\u00e7in terenn\u00fcm etmi\u015ftir:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>\u0130yd eri\u015fs\u00fcn b\u00e2is-i \u015fevk-i ced\u00eed olsun da g\u00f6r,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Seyr-i Sadib\u00e2d\u2019\u0131 sen bir kere iyd olsun da g\u00f6r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>G\u00fb\u015fe g\u00fb\u015fe mihrler, mehler bed\u00eed olsun da g\u00f6r,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Seyr-i Sad\u00e2b\u00e2d\u2019\u0131 sen bir kerre iyd olsun da g\u00f6r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Anda seyret kim ne \u00fbrsadar girer c\u00e2n\u00e2 ele,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>G\u00f6r ne dilc\u00fblar, nemehr\u00fblar, ne \u00e2h\u00fblargele.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>T\u0131fl-\u0131 n\u00e2z\u0131m, sevdi\u011fim, bir iki g\u00fcn sabret hele,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Seyr-i Sad\u00e2b\u00e2d\u2019\u0131 sen bu kerre iyd olsun da g\u00f6r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Y\u00e2ni: \u201cBayram gelsin, yeni bir \u015fevke sebep olsun, Sad\u00e2-b\u00e2d e\u011flencelerini sen, bir kere bayram olsun da g\u00f6r. Bucak bucak, nice ay gibi, g\u00fcne\u015f gibi g\u00fczeller g\u00f6r\u00fcns\u00fcn de; Sad\u00e2-b\u00e2d e\u011flencelerini sen bir kere bayram olsun da g\u00f6r.<\/p>\n\n\n\n<p>Orda seyret, sevgilim, ele ne f\u0131rsatlar girer. Oraya, g\u00f6nl\u00fcn \u00e7ok istedi\u011fi ne g\u00fczeller, ne ay y\u00fczl\u00fc, ceyl\u00e2n gibi sevgililer gelir. Ey naz \u00e7ocu\u011fu g\u00fczelim! Sevgilim!. Hele bir iki g\u00fcn sabret&#8230;&nbsp;Sad\u00e2b\u00e2d e\u011flencelerini sen, bir kere bayram olsun da g\u00f6r!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kurban&nbsp;<\/strong>kelimesi,&nbsp;<strong>Nedim\u2019in&nbsp;<\/strong>\u015fiirinde, \u00e7ok kere&nbsp;<strong>fed\u00e2&nbsp;<\/strong>m\u00e2n\u00e2-s\u0131ndad\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>S\u00e2k\u0131y\u00e2l Meclise gel, cismime gels\u00fcn c\u00e2n\u0131m, Ahdler, t\u00f6vbeler ol s\u00e2gare kurb\u00e2n olsun!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Aya\u011f\u0131n sak\u0131narak basma, aman sult\u00e2n\u0131m;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>D\u00f6k\u00fclen mey, k\u0131nlan \u015f\u00ee\u015fe-i rindin olsun!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>derken ve bu deyi\u015fle T\u00fcrk\u00e7eye, \u015fevkin en \u015fiirli m\u0131sr\u00e2lar\u0131m kazand\u0131r\u0131rken, kelimeyi bu m\u00e2n\u00e2da kullan\u0131r ve tabi\u00ee, kelimenin daha derin m\u00e2n\u00e2s\u0131yla da ustal\u0131kla kayna\u015ft\u0131r\u0131r. Ayn\u0131&nbsp;kelime, onun dilinde, \u00e7ok kere, halk a\u011fz\u0131ndan se\u00e7ilmi\u015f, en&nbsp;zarif s\u00f6yleyi\u015fler aras\u0131nda yer al\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Yakla\u015ft\u0131 \u015fiti, ebr-isiyeh tutdu cih\u00e2m,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Kalmad\u0131 sab\u00e2nm gezecek t\u00e2b \u00fc t\u00fcv\u00e2m,<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Kurb\u00e2nm<\/em><\/strong><strong>&nbsp;olan\u0131,&nbsp;<\/strong><strong><em>ge\u00e7ti Bo\u011faz seyri zamam Serd oldu havi, \u00e7\u0131kma koyundan kuzuca\u011f\u0131m.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cK\u0131\u015f geldi, cih\u00e2m siyah bulutlar kaplad\u0131. (Yaz aylar\u0131nda arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o) serin r\u00fczg\u00e2r\u0131n gezecek kudreti kalmad\u0131. Sevgilim, Bo\u011faz\u2019da gezme zaman\u0131 ge\u00e7ti, havalar so\u011fudu, kurb\u00e2n\u0131n olay\u0131m, sen \u015fimdi benim, s\u0131cak kuca\u011f\u0131mdan uzakla\u015fma!\u201d deyi\u015fleri b\u00f6yledir. (Tabi\u00ee, koyun ve kuzu s\u00f6zlerini yan&nbsp;yana getirmekten do\u011fan s\u00f6z inceliklerini de bilerek s\u00f6yler.)<\/p>\n\n\n\n<p>Bazen de kelimeyi hem bu m\u00e2n\u00e2larda; hem sevgili u\u011frunda bir&nbsp;<strong>kurban gibi&nbsp;<\/strong>can verme m\u00e2n\u00e2s\u0131nda; hem de Kurban Bayram\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak i\u00e7in, tevriyeli kullan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Sevdi\u011fim, cinim, yolund\u00e2 h\u00e2ke yeksin oldu\u011fum, lyddir, \u00e7\u0131k n\u00e2z ile seyrine kurb\u00e2n oldu\u011fum.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Ey benim, a\u015fkmda b\u00fclb\u00fcl g\u00eebin\u00e2l\u00e2n oldu\u011fum lyddir, \u00e7\u0131k n\u00e2z ile seyrine kurb\u00e2n oldu\u011fum!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Sen a\u00e7\u0131l, g\u00fcl gibi, z\u00e2r ile hez\u00e2r olsun Nedim Bend bend olsun harn-i z\u00fclf\u00fcn, \u015fik\u00e2r olsun Nedim&nbsp;Sen<\/em><\/strong><strong>&nbsp;sal\u0131n,&nbsp;<\/strong><strong><em>cini, yolund\u00e2 h\u00e2ks\u00e2r olsun Nedim&nbsp;lyddir, \u00e7\u0131k n\u00e2z ile seyrine kurb\u00e2n oldu\u011fum!<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSevdi\u011fim, can\u0131m, yolunda yerle bir oldu\u011fum, Kurban Bayram\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn nazl\u0131l\u0131\u011f\u0131nla gezmelere \u00e7\u0131k, kurb\u00e2n\u0131n oldu\u011fum! Ey benim a\u015fkmda b\u00fclb\u00fcl gibi inledi\u011fim, Kurban&nbsp;Bayram\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn nazl\u0131l\u0131\u011f\u0131nla gezmelere \u00e7\u0131k, kurb\u00e2nm oldu\u011fum!\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>\u201cSen g\u00fcl gibi a\u00e7\u0131k ve&nbsp;<strong>Ned\u00eem&nbsp;<\/strong>feryatlar\u0131yla, senin b\u00fclb\u00fcl\u00fcn olsun! Sa\u00e7lar\u0131n\u0131n b\u00fckl\u00fcmleri, beni (bir a\u011f gibi) tutsun ve&nbsp;<strong>Ned\u00eem,&nbsp;<\/strong>senin av\u0131n olsun! Sen sal\u0131n sevgilim, senin yolunda&nbsp;toprakla bir olsun! Kurban Bayram\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn nazl\u0131l\u0131\u011f\u0131nla&nbsp;gezmelere \u00e7\u0131k, kurb\u00e2n\u0131n oldu\u011fum!..\u2019\u2019 demek ister.<\/p>\n\n\n\n<p>***<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ziy\u00e2 G\u00f6kalp&#8217;in&nbsp;<\/strong>bile, yan\u0131larak, yabanc\u0131 zannetti\u011fi, (asl\u0131nda tamam\u0131yla mill\u00ee bir naz\u0131m \u015fekli olan)&nbsp;<strong>\u015fark\u0131&nbsp;<\/strong>\u015fekliyle s\u00f6ylenmi\u015f bu \u015fiir ve benzerlerini, buraya&nbsp;<strong>noktalama i\u015f\u00e2retleri&nbsp;<\/strong>ile ald\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in, \u015f\u00e2irinin az\u0131z r\u00fbhundan \u00f6z\u00fcr dilerim.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar, kelimeleri yan yana getirirken b\u00f6yle i\u015f\u00e2ret-ler kullanmazlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu i\u015f\u00e2retlerin hi\u00e7birisini kullanmaya muhta\u00e7 olmayacak kadar \u00fcst\u00fcn bir ifade kudretine ve b\u00f6yle bir ifade tekni\u011fine sahip bulunuyorlard\u0131. T\u00fcrkiye&nbsp;Tiirk\u00e7esinin b\u00fct\u00fcn ses inceliklerini terenn\u00fcm kudreti kazanm\u0131\u015f ve tamam\u0131yla&nbsp;<strong>T\u00fcrk ar\u00fbzu&nbsp;<\/strong>h\u00e2line gelmi\u015f bir de onlara b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yard\u0131mc\u0131 oluyordu. B\u00f6ylelikle s\u00f6yle\u015fileri erbab\u0131nca, \u00e7ok kolay anla\u015f\u0131l\u0131r bir ifade gelene\u011fine sahipti.<\/p>\n\n\n\n<p>Buraya \u015funu da il\u00e2ve edeyim ki gerek&nbsp;<strong>Nedim\u2019in&nbsp;<\/strong>gerek daha bir\u00e7ok divan \u015f\u00e2irlerinin, bu sahifelere s\u0131\u011fmayacak kadar bol ve g\u00fczel&nbsp;<strong>bayram \u015fiirleri&nbsp;<\/strong>vard\u0131r. Dedelerimiz, yak\u0131n zamanlara kadar, birbirleriyle bu \u015fiirlerin zar\u00e2feti i\u00e7inde bayramla\u015f\u0131rlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Nihad S\u00e2mi Banarl\u0131 , Meydan Mecmuas\u0131, 16.01.1973<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mill\u00ee sanat\u0131m\u0131z\u0131n k\u00f6klerinden o kadar kopar\u0131lm\u0131\u015f bulunuyoruz ki bayramlarda olsun, eski&nbsp;bayram \u015fiirlerini&nbsp;anlayarak hat\u0131rlayabilenler, \u015fimdi kim bilir ne kadar azalm\u0131\u015ft\u0131r? Eski<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1190"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1190"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1190\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}