{"id":161,"date":"2011-12-16T17:56:28","date_gmt":"2011-12-16T17:56:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nihadsamibanarli.com\/?p=161"},"modified":"2011-12-16T17:56:28","modified_gmt":"2011-12-16T17:56:28","slug":"dinle-neyden","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/2011\/12\/16\/dinle-neyden\/","title":{"rendered":"Dinle Ney&#8217;den"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/852a6-ney1.jpg\"><img loading=\"lazy\" title=\"ney\" src=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/852a6-ney1.jpg?w=150&#038;h=150\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 <\/a><a href=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/ee7cc-mevlana-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" title=\"mevlana 2\" src=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/ee7cc-mevlana-2.jpg?w=150&#038;h=150\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/852a6-ney1.jpg\"><br \/>\n<\/a><\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok insan iyi bilir ki Mevl\u00e2n\u00e2 Cel\u00e2ledd\u00een R\u00fbm\u00ee Mesnev\u00ee adl\u0131 d\u00fcny\u00e2ca tan\u0131nm\u0131\u015f eserine:<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bi\u015fnev ez ney \u00e7\u00fcn hik\u00e2yet m\u00ee kunad<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ez c\u00fcd\u00e2y\u00eeh\u00e2 \u015fik\u00e2yet m\u00ee kunad<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>m\u0131sr\u00e2lar\u0131yla ba\u015flar.<\/p>\n<p>Bu F\u00e2ris\u00ee m\u0131sr\u00e2lar\u0131n \u015f\u00e2ir N\u00e2h\u00eef\u00ee taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck ustal\u0131kla T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirilen if\u00e2desi de \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dinle ney\u2019den kim hik\u00e2yet etmede<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ayr\u0131l\u0131klardan \u015fik\u00e2yet etmede.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Burada, \u015f\u00e2irin kastetti\u011fi \u201cney\u201d nedir, hatt\u00e2 kimdir? Bu t\u00e2rih\u00ee saz o yan\u0131k sesiyle hangi ayr\u0131l\u0131ktan bahsediyor? Neye ve kime kar\u015f\u0131 hangi hicr\u00e2n\u0131n\u0131 dayan\u0131lmaz sevgili i\u00e7in derin bir ayr\u0131l\u0131k ac\u0131s\u0131 i\u00e7inde uzun uzun neyi terenn\u00fcm ediyor?<\/p>\n<p>Mevl\u00e2n\u00e2\u2019n\u0131n bile if\u00e2de edebilmek i\u00e7in 25.700 beyit s\u00f6yledi\u011fi bu b\u00fcy\u00fck a\u015fk\u0131 onun dyan\u0131lmaz hicr\u00e2n\u0131n\u0131 ve \u015fik\u00e2yetlerini, ben, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7izgileriyle olsun s\u00f6yleyecek de\u011filim.<\/p>\n<p>O yarad\u0131l\u0131\u015fdan, hatt\u00e2 \u201cK\u00e2l\u00fbbel\u00e2\u201ddan bu yana uzayan derin hik\u00e2yedir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ben \u201cney\u201dden bahsedece\u011fim. Eski T\u00fcrk\u00e7ede ve F\u00e2ris\u00eede n\u00e2y da telaff\u00fcz edilen bu kelime yan\u0131k sesli bir saz\u0131n ad\u0131d\u0131r. Onun sesinin yan\u0131k olmas\u0131 g\u00e2liba o b\u00fcy\u00fck hicr\u00e2n\u0131 terenn\u00fcme al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndand\u0131r. Hatt\u00e2 \u015f\u00e2ir Ned\u00eem:<\/p>\n<p><strong><em>\u201cOlmakta der\u00fbnunda hev\u00e2 \u00e2te\u015f-i s\u00fbzan<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>N\u00e2y\u0131n diyebilmem ki ne h\u00e2let var i\u00e7inde\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>diyerek, bu ger\u00e7e\u011fi s\u00f6yler. \u201c\u0130nsan a\u015fk\u0131, insan nefesi ve hevesi \u015fu teneff\u00fcs etti\u011fimiz hava ve m\u00fbs\u0131k\u00ee sesleri, ney isimli bu saz\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7ince, d\u0131\u015far\u0131ya yak\u0131c\u0131 bir ate\u015f \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p>Ney\u2019in i\u00e7inde, b\u00fct\u00fcn bu i\u00e7inden ge\u00e7enleri ate\u015fe \u00e7eviren nas\u0131l bir h\u00e2let var? Bilemiyorum.\u201d<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Denilir ki daha D\u00e2vud Peygamber, Tanr\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 derin a\u015fk\u0131n\u0131 ve inan\u0131\u015f\u0131n\u0131 o zaman ad\u0131 Mizm\u00e2r olan bu eski sazla s\u00f6ylerdi. D\u00e2v\u00fbd\u2019un mez\u00e2mir adl\u0131 t\u00e2rih\u00ee il\u00e2h\u00eeleri ve t\u00e2rihin d\u00fcny\u00e2ca me\u015fh\u00fbr d\u00e2v\u00fbd\u00ee sesi, hep terenn\u00fcmleri yan\u0131k insan fery\u00e2tlar\u0131na benzeyen \u201cney\u201dle ilgilidir.<\/p>\n<p>Fakat t\u00e2rihte ve m\u00fbs\u0131k\u00eede ney\u2019i daha yayg\u0131n, daha ebed\u00ee bir terenn\u00fcm v\u00e2s\u0131tas\u0131 h\u00e2line koyan te\u015fekk\u00fcl, k\u00f6k\u00fc Konya\u2019da geli\u015fen Mevlev\u00ee te\u015fekk\u00fcl\u00fcd\u00fcr. O kadar ki ney, T\u00fcrk r\u00fbhunun \u0130sl\u00e2m \u00eem\u00e2n\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc b\u00fcy\u00fck ve serbest bir d\u00een\u00ee tefekk\u00fcr\u00fcn ve tefekk\u00fcrle birle\u015fen bir mill\u00ee heyec\u00e2n\u0131n devaml\u0131 if\u00e2de v\u00e2s\u0131tas\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc tasavvuf, k\u0131sa zamanda kemikle\u015ferek, \u00f6ylesine kat\u0131la\u015f\u0131p, insana d\u00fc\u015f\u00fcnce ve yaratma hakk\u0131 vermeyen mutaass\u0131p bir d\u00een\u00ee anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u201cHay\u0131r: ben de d\u00fc\u015f\u00fcnece\u011fim ve ben de yarataca\u011f\u0131m!\u201d diyen bir fever\u00e2n\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ve m\u00fcsl\u00fcman ib\u00e2detini m\u00fbs\u0131k\u00ee ile, m\u00fcsl\u00fcman ib\u00e2detini \u015fiirle, hatt\u00e2 m\u00fcsl\u00fcman ib\u00e2detini raks\u2019\u0131n hareketiyle if\u00e2delendirme yenili\u011fi \u0130sl\u00e2ml\u0131kta hak\u00eek\u00ee bir T\u00fcrk reformudur.<\/p>\n<p>Ney, bu reformun da if\u00e2de v\u00e2s\u0131tas\u0131 idi. Santurla, kud\u00fcmle ve insan sesiyle birle\u015fti\u011fi zaman meydana gelen ses zenginli\u011fi Allah\u2019a birtak\u0131m yobazlar\u0131n kulu olarak de\u011fil, Allah\u2019\u0131n kulu olarak duyu\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f ve inan\u0131\u015f yoluyla Allah\u2019a varmak isteyenlerin b\u00fct\u00fcn meden\u00ee ve be\u015fer\u00ee irtif\u00e2\u2019\u0131n\u0131 terenn\u00fcm edebiliyordu.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn te\u015fekk\u00fcl\u00fc as\u0131rlardan beri bizim yurdumuzda ney demek, \u00f6nce Mevl\u00e2n\u00e2 demektir. Hatt\u00e2 lis\u00e2n\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck cinas k\u00e2biliyetinden faydalanan bir \u015f\u00e2ir:<\/p>\n<p><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u201cNiye halketti deme Hazret-i Mevl\u00e2 n\u00e2y\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 Halka and\u0131rmak i\u00e7in Hazret-i Mevl\u00e2n\u00e2\u2019y\u0131.\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>m\u0131sr\u00e2lar\u0131nda bun if\u00e2de eder. Ve ney, T\u00fcrkiye\u2019deki bu ba\u015flang\u0131\u00e7tan sonraki hemen b\u00fct\u00fcn kl\u00e2sik T\u00fcrk m\u00fbs\u0131k\u00eesidir. Itr\u00ee\u2019ler, H\u00e2f\u0131z Post\u2019lar, Dede Efendi\u2019ler, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Selim\u2019ler ve daha kimler o \u00e7a\u011flarda bizim sesimizi sem\u00e2ya y\u00fckseltmek i\u00e7in hep ney \u00fcflemi\u015f, ney dinlemi\u015flerdir.<\/p>\n<p>Yahy\u00e2 Kemal\u2019in Itr\u00ee i\u00e7in konu\u015furken:<\/p>\n<p><strong><em>V\u00e2k\u0131\u00e2 ney, kud\u00fcm gelince dile<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>H\u0131zlanan Mevlev\u00ee sem\u00e2\u2019\u0131yle<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Yedi kat Ar\u015f\u2019a \u00e7\u0131km\u0131\u015f \u00c2y\u00een\u2019i<\/em><\/strong><\/p>\n<p>m\u0131sr\u00e2lar\u0131, bunu anlat\u0131r.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ney, yan\u0131k sesli bir sazd\u0131r. Fakat ustas\u0131n\u0131n elinde onun t\u00easiri gaml\u0131 de\u011fil, ferahlat\u0131c\u0131d\u0131r. Bu ferahl\u0131kta insan\u0131 m\u00fcjdelenmi\u015f bir sa\u00e2dete inand\u0131ran bir \u015fevkin hissesi vard\u0131r. Ney dinleyenlerin \u00e7ok kere bizim ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z alabildi\u011fine madd\u00ee bir \u00e2lemden bir ba\u015fka \u00e2leme, orada hep iyili\u011fin, hep g\u00fczelli\u011fin, hep faz\u00eeletin, k\u0131saca, Allah\u2019\u0131n bulundu\u011fu bir \u00e2leme ak\u0131\u015flar\u0131, kendilerini \u00f6yle bir \u00e2lemde hissedi\u015fleri bundand\u0131r.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Yine bunun i\u00e7indir ki b\u00fcy\u00fck \u015f\u00e2ir Fuz\u00fbl\u00ee, kendi nah\u00eef v\u00fcc\u00fbdunu, durmaks\u0131z\u0131n, sar\u0131 ve solgun kam\u0131\u015ftan yap\u0131lan bu h\u00e2rika saza benzetir. Bir gazeline:<\/p>\n<p><strong><em>\u201cNey gib\u00ee her dem ki bezm-\u00ee vasl\u0131n\u00ee y\u00e2d eylerim<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>T\u00e2 nefes vard\u0131r kur\u00fb cismimde fery\u00e2d eylerim\u201d<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Sesleriyle ba\u015flamas\u0131 b\u00f6yle bir sebep ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Edebiy\u00e2t\u0131m\u0131zda ney i\u00e7in ve ney sevgisiyle, y\u00e2ni milletimizin bu yar\u0131 mukaddes saza kar\u015f\u0131 duydu\u011fu sevgi ile s\u00f6ylenmi\u015f \u015fiirlerin ve yaz\u0131lm\u0131\u015f di\u011fer \u00e7ok nefis par\u00e7alar\u0131n mecm\u00fb\u2019u b\u00fcy\u00fck bir cilt, bir g\u00fcldeste te\u015fkil eder ki burada onlar\u0131n y\u00e2d\u0131 uzundur.<\/p>\n<p>Fakat bana \u00f6yle geliyor ki biz T\u00fcrk olan y\u00e2hut T\u00fcrkler taraf\u0131ndan y\u00fcceltilen sesleri de\u011fil, elimizden geliyorsa, T\u00fcrk\u2019\u00fcn karakterini bozan a\u015f\u0131r\u0131 falsolu sesleri susturmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Tarih ve Tasavvuf Sohbetleri, 2. bask\u0131, sayfa. 229-233.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[209,113,256,321,336,485,544,561,571,572,819],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=161"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=161"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=161"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=161"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}