{"id":423,"date":"2012-01-15T19:28:31","date_gmt":"2012-01-15T19:28:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nihadsamibanarli.com\/?p=423"},"modified":"2012-01-15T19:28:31","modified_gmt":"2012-01-15T19:28:31","slug":"fuzulinin-duasi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/2012\/01\/15\/fuzulinin-duasi\/","title":{"rendered":"FUZ\u00dbL\u00ce&#8217;N\u0130N DU\u00c2SI"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/67afd-gulbulbul.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft  wp-image-424\" title=\"g\u00fclb\u00fclb\u00fcl\" src=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/67afd-gulbulbul.jpg\" alt=\"\" width=\"365\" height=\"317\" \/><\/a>Milletimizin, t\u00e2rihte yeti\u015ftirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck adamlarla, bu arada, dilimize, edebiy\u00e2t\u0131m\u0131za, \u015f\u00e2heserler kazand\u0131rm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck \u015f\u00e2irlerle iftih\u00e2r\u0131, eski bir T\u00fcrk faz\u00eeletiydi. Eski T\u00fcrkler, b\u00f6yle b\u00fcy\u00fcklerini, \u00fcstelik, bilerek, anlayarak, okuyarak severlerdi.<br \/>\nKader, bu faz\u00eeleti bizden al\u0131p, ba\u015fka milletlere vermi\u015ftir. Son asr\u0131n, her\u015feyden \u00e7ok, ba\u015fkalar\u0131na hayran yeti\u015ftirilen, kozmopolit m\u00fcnevverleri (!) aras\u0131nda bu asil duygu ve bilginin herg\u00fcn biraz daha s\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn, bilmem, T\u00fcrkiye&#8217;de Fuz\u00fbl\u00ee&#8217;yi, \u00f6nce hi\u00e7 tan\u0131mayanlar, sonra, tan\u0131y\u0131p da okuyamayanlar, nih\u00e2yet okuyup da anlamayanlar yan\u0131nda bir de T\u00fcrk \u015f\u00e2iri saymayanlar bulundu\u011funu bilir misiniz?<br \/>\nileri s\u00fcr\u00fclen sebep, bu en b\u00fcy\u00fck \u015f\u00e2irimizin, eserlerini, T\u00fcrk diliyle de\u011fil de Arab\u00ee ve F\u00e2ris\u00ee ile yazd\u0131\u011f\u0131 iftir\u00e2s\u0131d\u0131r.<br \/>\nHalbuki Fuz\u00fbl\u00ee, s\u00e2dece b\u00fcy\u00fck bir \u015f\u00e2ir; bir\u00e7ok ilim dallar\u0131nda ihtisas yapm\u0131\u015f, kudretli bir \u00e2lim ve o \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00fcy\u00fck bir m\u00fctefekkir de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda samim\u00ee bir T \u00fc r k \u00e7 e c i, bir T\u00fcrk dili milliyet\u00e7isi&#8217;dir. \u0130z\u00e2h edeyim:<br \/>\nBiz, iki as\u0131rdan beri, s\u00f6z\u00fcm ona, Bat\u0131 medeniyetine mensubuz. Buna ra\u011fmen, herhangi bir Bat\u0131 dilini, o dilin edebiy\u00e2t\u0131na \u015faheserler kazand\u0131racak kadar iyi bilen tek bir T\u00fcrk\u2019e ben raslamad\u0131m. Eskiler ise, mensubu olduklar\u0131 \u0130sl\u00e2m Medeniyeti dillerini, o dillerin en \u00fcst\u00fcn seviyesinde eserler verecek kadar iyi bilirlerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o devirlerde bir medeniyete T\u00fcrk \u00fcsl\u00fbbu\u2019yla girmek demek, en k\u0131sa bir zamanda, o medeniyetin h\u00e2kim milleti olmak demekti.<br \/>\n*<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee&#8217;nin de Arap\u00e7a D\u00eev\u00e2n&#8217;\u0131, Fars\u00e7a D\u00eev\u00e2n&#8217;\u0131 ve bu dillerle daha ba\u015fka eserleri, elbette vard\u0131r. Fakat bu \u015f\u00e2ir, en \u00e7ok say\u0131da, en g\u00fczel ve en \u00fcst\u00fcn eserlerini, mensup oldu\u011fu milletin diliyle vermi\u015f; bunda tam bir mill\u00ee hass\u00e2siyet g\u00f6stermi\u015f ve bir mill\u00ee haysiyet g\u00f6zetmi\u015fti.<br \/>\nO kadar ki Fuz\u00fbl\u00ee, ba\u015fka dillerin T\u00fcrk\u00e7e&#8217;den \u00fcst\u00fcn olu\u015funa tahamm\u00fcl edemeyen bir mill\u00ee duygu i\u00e7indeydi:<\/p>\n<p><em>\u00a0Ol sebepden F\u00e2ris\u00ee l\u00e2fz ile \u00e7okdur nazm kim<\/em><br \/>\n<em>\u00a0Nazm-\u0131 n\u00e2z\u00fck T\u00fcrk l\u00e2fz\u0131yle igen d\u00fc\u015fv\u00e2r olur<\/em><br \/>\n<em>\u00a0Mende tevf\u00eek olsa b\u00fb d\u00fc\u015fv\u00e2r\u0131 \u00e2san eylerem <\/em><br \/>\n<em>Nevbah\u00e2r olga\u00e7 dikenden berg-i g\u00fcl izh\u00e2r olur.<\/em><\/p>\n<p>&#8220;F\u00e2ris\u00ee ile \u00e7ok say\u0131da \u015fiir s\u00f6ylenmesinin sebebi, T\u00fcrk diliyle ince \u015fiir s\u00f6ylemenin g\u00fc\u00e7 olmas\u0131ndand\u0131r. Fakat, Allah yard\u0131m ederse ben bu g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc yenece\u011fim! \u0130lkbahar geldi\u011fi zaman, kuru dikenlerden nas\u0131l g\u00fcl yapraklar\u0131 \u00e7\u0131kmaya ba\u015flarsa; ben de diken gibi sert san\u0131lan T\u00fcrk\u00e7e ile g\u00fcl yapra\u011f\u0131 gibi ince \u015fiirler s\u00f6yleyece\u011fim!&#8221; demesi ve bu dedi\u011fini h\u00e2rikul\u00e2de \u00fcst\u00fcn bir sanatla yerine getirmesi bundand\u0131r.<br \/>\n*<br \/>\nUnutmamak l\u00e2z\u0131md\u0131r ki Fuz\u00fbl\u00ee hemen b\u00fct\u00fcn \u015eark edebiy\u00e2t\u0131n\u0131n ger\u00e7ek \u015fiir v\u00e2d\u00eesindeki en \u00fcst\u00fcn \u015f\u00e2iridir. Yine asla unutmamal\u0131d\u0131r ki Fuz\u00fbl\u00ee, bu s\u00f6zleri, T\u00fcrk\u00e7e&#8217;nin hen\u00fcz yeter derecede i\u015flenmedi\u011fi bir \u00e7evrede ve XVI. as\u0131rda s\u00f6ylemi\u015ftir; Ba\u011fdat ve \u00e7evresi gibi, sokaklar\u0131nda Arap\u00e7a konu\u015fulan; (devrin ilim dili Arap\u00e7a oldu\u011fu i\u00e7in) Medreselerinde Arap diliyle ders okutulan ve bunun yan\u0131nda \u015fiir denilen \u015fey, bir mant\u0131ku&#8217;t-tayr, y\u00e2ni bir ku\u015f dili \u00e2hengindeki F\u00e2ris\u00ee ile s\u00f6ylenebilir inanc\u0131n\u0131n atmosferi kaplad\u0131\u011f\u0131 bir yerde, tam bir T\u00fcrk haysiyeti ve gururu i\u00e7inde s\u00f6ylemi\u015ftir.<br \/>\n*<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/d353d-hareketli-mumlar.gif\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft  wp-image-429\" title=\"Hareketli-Mumlar\" src=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/d353d-hareketli-mumlar.gif\" alt=\"\" width=\"360\" height=\"399\" \/><\/a>Fakat Fuz\u00fbl\u00ee&#8217;nin, bundan daha \u00eemanl\u0131 ve daha heyecanl\u0131 bir T\u00fcrk\u00e7ecili\u011fi, onun, Kerbel\u00e2 \u015fehidleri i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131, Had\u00eekat\u00fc&#8217;s-Su&#8217;ad\u00e2 adl\u0131 eserinin \u00f6ns\u00f6z\u00fcndedir.<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee bu yaz\u0131s\u0131nda, bilhassa Irak m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 i\u00e7in\u00a0 mukaddes bir mevzu olan Kerbel\u00e2 vakalar\u0131n\u0131 ve Kerbel\u00e2 \u015fehitlerinin m\u00e2cer\u00e2s\u0131n\u0131, \u015f\u00e2irlerin, hep Arap\u00e7a veya Fars\u00e7a ile yazd\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu eserlerden yaln\u0131z Arap ve Acem b\u00fcy\u00fcklerinin faydalanmas\u0131n\u0131 T\u00fcrk haysiyetine ayk\u0131r\u0131 bulur. \u0130nsan cinsinin en \u00fcst\u00fcn\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fi ve \u00e2lemi terk\u00eep eden insanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck c\u00fcz&#8217;\u00fc oldu\u011funu belirtti\u011fi T\u00fcrklerin bundan mahrum b\u0131rak\u0131lmas\u0131ndan cidd\u00ee bir ez\u00e2 duyar; h\u00e2t\u0131ralar\u0131n\u0131 derin t\u00e2zimle and\u0131\u011f\u0131 Kerbel\u00e2 \u015fehitleri i\u00e7in, bu sefer T\u00fcrk dili ile bir \u015fehitler \u00e2bidesi in\u015f\u00e2s\u0131n\u0131 tasarlar. Bu arada yeg\u00e2ne end\u00ee\u015fesini \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcncelerle s\u00f6yler: &#8220;Ger\u00e7i<br \/>\nT\u00fcrk diliyle bu vak&#8217;alar\u0131n bey\u00e2n\u0131 kolay de\u011fildir. Z\u00eera (T\u00fcrk\u00e7enin, hen\u00fcz) bir\u00e7ok s\u00f6zleri zay\u0131f ve ib\u00e2releri i\u015flenmi\u015f de\u011fildir. Ancak ben, erenlerin himmeti ile, \u00f6yle umuyorum ki bu T\u00fcrk\u00e7e kitab\u0131 bitirece\u011fim&#8221; der ve arkas\u0131ndan T\u00fcrk Dili T\u00e2r\u00ee-hi&#8217;nin en g\u00fczel du\u00e2sm\u0131 s\u00f6ylemek i\u00e7in o aziz ellerini Allah&#8217;\u0131na kald\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p><em>Ey feyz-res\u00e2n-\u0131 Arab \u00fb T\u00fcrk \u00fc Acem<\/em><br \/>\n<em>K\u0131ld\u0131n Arab&#8217;\u0131 efsah-\u0131 ehl-\u00ee \u00e2lem<\/em><br \/>\n<em>Etdin fusah\u00e2-y\u0131 Acem&#8217;i \u0130s\u00ee-dem<\/em><br \/>\n<em>Men T\u00fcrk-zeban&#8217;dan iltif\u00e2t eyleme kem<\/em><\/p>\n<p><strong>&#8220;Ey, Arap, Acem ve T\u00fcrk milletlerine feyiz veren Tanr\u0131m! Sen, Arap kavmini d\u00fcnyan\u0131n en fas\u00eeh konu\u015fan milleti yapt\u0131n! Acem fasihlerinin ise s\u00f6zlerini, \u00ees\u00e2 nefesi gibi, cana can katan bir g\u00fczelli\u011fe ula\u015ft\u0131rd\u0131n! Ben T\u00fcrk\u00fcm ve T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6ylemek istiyorum! Tanr\u0131m benden iltif\u00e2t\u0131n\u0131 esirgeme!&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>Du\u00e2 budur. Bu m\u0131sralar\u0131 okuyanlar, ilk anda Fuz\u00fbl\u00ee&#8217;nin s\u00e2dece T\u00fcrk\u00e7e yazmak istedi\u011fini ve bunun i\u00e7in Allah&#8217;tan yard\u0131m ve tevecc\u00fch diledi\u011fini zannederler. Halbuki rub\u00e2\u00ee&#8217;nin b\u00fct\u00fcn inceli\u011fi iltif\u00e2t kelimesindendir. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z sanat\u0131&#8217;nda iltif\u00e2t, s\u00f6z\u00fc en g\u00fczel en sanatl\u0131 ve en \u00fcst\u00fcn bir \u00fcsl\u00fbpla kullanabilmek demektir. B\u00f6yle olunca, Fuz\u00fbl\u00ee&#8217;nin, Tanr\u0131s\u0131ndan diledi\u011fi b\u00fcy\u00fck yard\u0131m, T\u00fcrk\u00e7eyi, hatta Arap\u00e7adan da F\u00e2ris\u00ee&#8217;den de g\u00fczel ve \u00fcst\u00fcn kullanma yard\u0131m\u0131d\u0131r.<br \/>\n*<br \/>\nFuz\u00fbl\u00ee, bu asil arzusunda Allah&#8217;tan yard\u0131m g\u00f6rm\u00fc\u015f\u00e7esine muvaffak olmu\u015ftur. Onun eserlerindeki, hatta \u00f6zt\u00fcrk\u00e7e m\u0131sr\u00e2lar ve beyit h\u00e2linde nazmedilmi\u015f, \u015faheser s\u00f6yleyi\u015fler, yak\u0131nda ne\u015frolunacak bir kitab\u0131m\u0131zla da b\u00fcy\u00fck \u015f\u00e2irin T\u00fcrk\u00e7e kelimelerin tad\u0131n\u0131 nas\u0131l \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m, bu arada h\u00e2lis T\u00fcrk\u00e7e&#8217;yi nas\u0131l ve ne derin bir vukufla bildi\u011fini, misalleriyle g\u00f6stermi\u015f bulunuyoruz.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu yazd\u0131klar\u0131m\u0131z, b\u00fcy\u00fck Fuz\u00fbl\u00ee&#8217;nin T\u00fcrk k\u00fclt\u00fcr\u00fcne hizmetinin binde biri de\u011fildir. Bu hizmetler ise bug\u00fcn art\u0131k bilinmiyor. Es\u00e2sen, b\u00fcy\u00fck T\u00fcrk \u015f\u00e2irlerini T\u00fcrk \u00e7ocuklar\u0131na tan\u0131tmam\u0131z daha Tanzimat&#8217;tan beri yanl\u0131\u015f bir tutum i\u00e7indedir.<br \/>\nG\u00fby\u00e2 Avrup\u00e2\u00ee edebiy\u00e2t\u0131 tutundurmak i\u00e7in, eski T\u00fcrk edebiy\u00e2t\u0131n\u0131 lekelemek hat\u00e2s\u0131, Tanz\u00eemat devrinde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc cidd\u00ee tedkik, bilgi ve tenkid de\u011ferlerinden mahrum bu Tanz\u00eemat y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, bug\u00fcn daha ba\u015fka maksatlarla devam edip gitmektedir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz, derin ve mill\u00ee k\u00fclt\u00fcr buhr\u00e2n\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc, bu eski hat\u00e2lardad\u0131r.<\/p>\n<p>Nihad S\u00e2mi Banarl\u0131, T\u00fcrk\u00e7enin S\u0131rlar\u0131, 2. bask\u0131, sayfa: 105-109.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milletimizin, t\u00e2rihte yeti\u015ftirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck adamlarla, bu arada, dilimize, edebiy\u00e2t\u0131m\u0131za, \u015f\u00e2heserler kazand\u0131rm\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck \u015f\u00e2irlerle iftih\u00e2r\u0131, eski bir T\u00fcrk faz\u00eeletiydi. Eski T\u00fcrkler,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=423"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}