{"id":488,"date":"2012-02-02T20:15:29","date_gmt":"2012-02-02T20:15:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nihadsamibanarli.com\/?p=488"},"modified":"2012-02-02T20:15:29","modified_gmt":"2012-02-02T20:15:29","slug":"mevlid-gecesi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/2012\/02\/02\/mevlid-gecesi\/","title":{"rendered":"MEVL\u0130D GECES\u0130"},"content":{"rendered":"<p>Mevlid nedir?<br \/>\nBu t\u00e2rih\u00ee s\u00f6z, bir lug\u00e2t olarak, \u00f6nce \u201cbir insan\u0131n do\u011fdu\u011fu yer\u201d demektir. Kelime, \u201cbir kimsenin do\u011fdu\u011fu zaman\u201d, \u201cdo\u011fum\u201d, \u201cdo\u011fma\u201d m\u00e2n\u00e2lar\u0131na da gelir. \u0130sl\u00e2m an\u2019anesi, mevlidi bilhassa \u201cMuhammed Peygamber\u2019in do\u011fdu\u011fu zaman\u201d m\u00e2n\u00e2s\u0131nda kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Hatt\u00e2, \u00ces\u00e2\u2019n\u0131n do\u011fum zam\u00e2n\u0131n\u0131 Mevlid\u2019den ay\u0131rmak i\u00e7in ona \u201cMil\u00e2d\u201c demi\u015flerdir.<\/p>\n<p>M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk toplulu\u011funda ise Mevlid s\u00e2dece d\u00een\u00ee bir s\u00f6z vey\u00e2 t\u00e2rih\u00ee bir h\u00e2t\u0131ra de\u011fildir. T\u00fcrklerde Mevlid\u2019in \u00e2deta mill\u00ee bir m\u00e2zisi vard\u0131r. Bilhassa XV. As\u0131rda Mevlid, Anadolu\u2019da bir d\u00een\u00ee edebiyat \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f, bir m\u00fbsik\u00ee hareketine mevz\u00fb olmu\u015ftur. Es\u00e2sen Mevlid gecelerini b\u00fcy\u00fck ne\u015fveyle kutlay\u0131p, d\u00een\u00ee t\u00f6renler ve \u015fenlikler i\u00e7inde ge\u00e7irmek de yine ve en \u00e7ok bir M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrk gelene\u011fidir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/5770d-mevlid-1024x768-1.png\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft  wp-image-489\" title=\"mevlid [1024x768]\" src=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/5770d-mevlid-1024x768-1.png\" alt=\"\" width=\"406\" height=\"496\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u00ces\u00e2 peygamberin do\u011fum g\u00fcn\u00fcn\u00fc kutlamak i\u00e7in Noel \u015fenlikleri yapmak, Hristiyanlar aras\u0131nda eski bir \u00e2detti. M\u00fcsl\u00fcman Araplar belki de Hristiyanlara benzememek i\u00e7in kendi Peygamberlerinin do\u011fum gecelerinde \u015fenlik yapmay\u0131 \u00e2det edinmediler. Ger\u00e7i M\u0131s\u0131r\u2019da \u015e\u00ee\u00ee- \u0130sm\u00e2\u00eel\u00ee mezhebine ba\u011fl\u0131 F\u00e2t\u0131m\u00eeler devrinde, Muhammed Peygamber ve Hal\u00eefe Ali gibi birka\u00e7 \u0130sl\u00e2m b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in b\u00e2z\u0131 Mevlid t\u00f6renleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat F\u00e2t\u0131m\u00eeler, birtak\u0131m yanl\u0131\u015f \u00eetikadlara kap\u0131lm\u0131\u015f B\u00e2t\u0131n\u00ee mezhepleriyle, bihassa Mevlid\u2019i yaln\u0131z Muhammed Peygamber i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen gizli maksatlariyle \u0130sl\u00e2m d\u00fcnyas\u0131ndaki sam\u00eem\u00ee mevlid t\u00f6renlerinin hak\u00eek\u00ee kurucusu say\u0131lamazlar. F\u00e2t\u0131m\u00eeler devrindeki \u00e7e\u015fitli mevlid t\u00f6renlerinin daha sonra ve ba\u015fka \u0130sl\u00e2m \u00fclkelerinde devaml\u0131 bir hareket yapt\u0131\u011f\u0131 da iyi bilinmiyor. Bu sebeple d\u00fcny\u00e2 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck, zengin, sam\u00eem\u00ee ve bilhassa devaml\u0131 mevlid t\u00f6renleri yapmak, o kadar ki bu t\u00f6renleri halk aras\u0131nda her f\u0131rsatta tekrarlan\u0131r mevlid gelene\u011fi h\u00e2line getirmek hareketi, \u0130sl\u00e2m t\u00e2rihinde, daha \u00e7ok, T\u00fcrklere nas\u00eeb olmu\u015f temiz bir sayg\u0131, sevgi ve \u00eem\u00e2n h\u00e2disesidir.<br \/>\nEzan\u0131 m\u00fbsik\u00ee ile birle\u015ftirerek okumak;\u00a0 c\u00e2mileri T\u00fcrk k\u0131zlar\u0131n\u0131n ince v\u00fccut \u00e7izgilerini and\u0131ran n\u00e2rin min\u00e2relerle s\u00fcsleyip Allah ad\u0131n\u0131 b\u00f6yle s\u00fctunlar\u0131n y\u00fccesinde hayk\u0131rmak; Arap yaz\u0131s\u0131na g\u00f6r\u00fclmemi\u015f g\u00fczellik vererek mesel\u00e2 \u201celif\u201d harfini sevgili end\u00e2m\u0131n\u0131n inceli\u011fine uygun bir dal gibi \u00e7izmek; tekkelerde \u015fiir, musik\u00ee ve raksla birle\u015fmi\u015f derin bir heyecanla Allah\u2019a varma yollar\u0131n\u0131 aramak gibi nice ince hareketler, \u0130sl\u00e2m medeniyetine en \u00e7ok T\u00fcrk M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n katt\u0131\u011f\u0131 estetik \u00e7izgilerdendir. O kadar ki M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ba\u015fka kavimlerde hemen s\u00e2de dinden ib\u00e2ret kalm\u0131\u015f vey\u00e2 ba\u015fka \u00eemanlara \u00e7evrilmi\u015fken, T\u00fcrklerin elinde, kendi r\u00fbhuna uygun bir san\u2019at seviyesine y\u00fckselmi\u015ftir.<br \/>\n\u0130\u015fte bunun i\u00e7indir ki Muhammed Peygamber\u2019in do\u011fum gecesini devaml\u0131 s\u00fbrette kutlanan d\u00een\u00ee-bedi\u00ee bir bayram gecesi h\u00e2line getirmek anlay\u0131\u015f\u0131 da yine M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrklere n\u00e2sib olmu\u015ftur.<br \/>\nBug\u00fcnk\u00fc bilgimize g\u00f6re \u015f\u00f6hreti as\u0131rlar ve hudutlar \u00f6tesine varan b\u00f6yle bir Mevlid t\u00f6reni, \u00f6nce Hicret\u2019in VII. ve M\u00eel\u00e2d\u2019\u0131n XIII. asr\u0131nda Erbil Atabeklerinden Muzaffer\u00fcddin G\u00f6k-B\u00f6r\u00fc taraf\u0131ndan tes\u00ees edilmi\u015ftir.<br \/>\nSaltanat\u0131n\u0131n v\u00e2risi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in devletini Abb\u00e2si h\u00e2lifelerine m\u00eeras b\u0131rakan bu T\u00fcrk Beyi, sam\u00eem\u00ee ve vecidli bir M\u00fcsl\u00fcmand\u0131. Fakirlere yard\u0131m eder, \u00e2limlere ve san\u2019atk\u00e2rlara derin sayg\u0131, al\u00e2ka g\u00f6sterirdi. Mistik heyecanlarla \u00e7o\u015ftu\u011fu zamanlarda sof\u00eelerin meclislerinde sem\u00e2\u2019a kalk\u0131p raksetti\u011fi olurdu.<br \/>\nMuhammed Peygamber\u2019in do\u011fum gecelerinde ilk def\u00e2 b\u00fcy\u00fck \u015fenlikler yapt\u0131ran, bu \u015fenliklere uzaktan, yak\u0131ndan \u00e7ok say\u0131da insan d\u00e2vet ederek mis\u00e2firlerini renk renk \u00e7ad\u0131rlarda ikramlara, hediyelere garkeden ilk T\u00fcrk em\u00eeri, G\u00f6k-B\u00f6r\u00fc\u2019d\u00fcr.<br \/>\nG\u00f6k-B\u00f6r\u00fc, eski T\u00fcrk\u00e7ede \u201cBozkurt\u201d demektir. M\u00fcsl\u00fcman d\u00fcny\u00e2s\u0131nda eski bir T\u00fcrk ad\u0131n\u0131 sevgiyle saklayan bir \u00e2ileye mensup olu\u015flar\u0131, Erbil Atabeklerinin mill\u00ee geleneklere s\u00e2d\u0131k kald\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilir. Nitekim G\u00f6k-B\u00f6r\u00fc\u2019n\u00fcn Mevlid zamanlar\u0131nda yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 geceli g\u00fcnd\u00fczl\u00fc \u015fenlikler, eski T\u00fcrk \u201c\u015f\u00f6len\u201dlerine \u00e7ok benzer. T\u00f6renlerden evvel ava gitmeler; t\u00f6ren g\u00fcn\u00fcnde kurban kesmeler; sazl\u0131, raksl\u0131, il\u00e2h\u00eeli vecid ve e\u011flence \u00e2lemleri, b\u00fct\u00fcn bunlar, eski Arap d\u00fcny\u00e2s\u0131ndan ziy\u00e2de eski T\u00fcrk \u00e2yinlerini hat\u0131rlatan hareketlerdir. G\u00f6k-B\u00f6r\u00fc, mevlid gecelerini fener alaylar\u0131yla ayd\u0131nlatm\u0131\u015f, il\u00e2h\u00ee sesleriyle \u00e7o\u015fturup m\u00fbsik\u00ee ve raks sanatlar\u0131yla ne\u015felendirmi\u015fti.<br \/>\nAhmed Ate\u015f\u2019in tedk\u00eek eserinde b\u00e2z\u0131 bat\u0131l\u0131 m\u00fcelliflerin G\u00f6k-B\u00f6r\u00fc t\u00f6renlerini Noel yortular\u0131na benzetmekle ne kadar yan\u0131ld\u0131klar\u0131 ehemmiyetle i\u015f\u00e2ret edilmi\u015ftir. Bizce bu do\u011fru ve yerinde g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, ayn\u0131 t\u00f6renlerde eski T\u00fcrk \u015f\u00f6lenlerinden m\u00fchim m\u00eeraslar ya\u015famas\u0131 ihtim\u00e2li bak\u0131m\u0131ndan da b\u00fct\u00fcnlemek yerinde olur. Bu t\u00fcrl\u00fc m\u00eeraslar\u0131n o as\u0131rlar T\u00fcrkleri aras\u0131nda t\u00e2zeli\u011fini muhafaza etti\u011fi, hatt\u00e2 b\u00f6yle geleneklerin Osmanl\u0131 saltanat\u0131n\u0131n yak\u0131n devirlerine kadar ya\u015fayan taraflar\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, h\u00e2diseyi bir kere de bu z\u00e2viyeden incelemek b\u00e2z\u0131 m\u00fchim neticeler verebilir d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.<br \/>\nG\u00f6k-B\u00f6r\u00fc\u2019n\u00fcn mevlid t\u00f6renleri k\u0131sa zamanda b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m d\u00fcny\u00e2s\u0131n\u0131 sard\u0131. Yine ilk def\u00e2 G\u00f6k-B\u00f6r\u00fc t\u00f6renlerinde okunsun diye yaz\u0131lan bir mevlid kitab\u0131 bu t\u00f6renlerde mevlid okumay\u0131 \u00e2det h\u00e2line koydu. Ger\u00e7i mevlid hakk\u0131nda daha evvel yaz\u0131lm\u0131\u015f ba\u015fka kitaplar da vard\u0131. Hatt\u00e2 \u0130sl\u00e2m \u00fclkelerinde muhtemelen ba\u015fka mevlid t\u00f6renleri de yap\u0131l\u0131yordu. Fakat bunlar\u0131n hi\u00e7 birisi T\u00fcrkler aras\u0131ndaki mevlidler kadar etrafl\u0131, devaml\u0131 ve tesirli olmad\u0131. Bu t\u00f6renler, as\u0131rlar ge\u00e7tik\u00e7e mevlid konusunda daha yeni eserler yaz\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik etti. Biz de, S\u00fcleyman \u00c7elebi\u2019nin Ves\u00eelet\u00fc\u2019n Nec\u00e2t adl\u0131 me\u015fh\u00fbr Mevlid\u2019i i\u015fte bu b\u00fcy\u00fck \u015fevkin en g\u00fczel neticesidir. O kadar ki Ves\u00eelet\u00fc\u2019n Nec\u00e2t yaln\u0131z S\u00fcleyman \u00c7elebi\u2019nin eseri olarak da kalmam\u0131\u015f, T\u00fcrk Mevlid sevgisinin ona yapt\u0131\u011f\u0131 il\u00e2veler ve onda yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flemelerle bug\u00fcn \u00e2deta b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Milleti ve T\u00fcrk r\u00fbhu taraf\u0131ndan i\u015flenmi\u015f, daha m\u00e2\u015fer\u00ee bir eser \u00e7ehresi kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nT\u00fcrk-\u0130sl\u00e2m d\u00fcny\u00e2s\u0131 inan\u0131\u015f\u0131 zevk ve san\u2019at h\u00e2line getiren bu \u00e7e\u015fit hareketlerinden zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f de\u011fildir. aksine olarak, bir zamanlar eski d\u00fcny\u00e2n\u0131n \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck k\u0131tas\u0131na, inan\u0131\u015ftaki bu tarz \u00fcst\u00fcnl\u00fcklerimiz ile h\u00e2kim oldu\u011fumuz s\u00f6ylenebilir. Bu sebeple yak\u0131n as\u0131rlardaki mill\u00ee t\u00e2lihsizliklerimizin su\u00e7unu M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kta arayanlar tam\u00e2miyle haks\u0131zd\u0131rlar. Biz mesel\u00e2 yirminci as\u0131rda mill\u00ee fel\u00e2ketlere raslayan bir mevlid gecesi i\u00e7in Mehmet Akif\u2019in lis\u00e2n\u0131ndan;<\/p>\n<p><strong><em>Y\u0131llar ge\u00e7iyor ki y\u00e2 Muhammed<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em> Aylar bize hep Muharrem oldu!<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em> Ak\u015fam ne g\u00fcne\u015fli bir geceydi\u2026<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em> Eyv\u00e2h o da leyl-i m\u00e2tem oldu!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>demeye sevk eden ac\u0131 vak\u2019alar ba\u015fkad\u0131r. Biz, bir \u00eem\u00e2n kaybetmek s\u00fbretiyle d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz geriliklerin kabahatini M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kta aramaktan vazge\u00e7ip, eski \u00eem\u00e2n\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ib\u00e2det kab\u00fbl eden ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6neldi\u011fimiz g\u00fcn b\u00fct\u00fcn h\u00fcsranlar\u0131m\u0131zdan kurtulabliliriz.<\/p>\n<p><strong>Nihad S\u00e2mi Banarl\u0131, Edebiyat Sohbetleri, 2. bask\u0131, sayfa : 369-372<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mevlid nedir? Bu t\u00e2rih\u00ee s\u00f6z, bir lug\u00e2t olarak, \u00f6nce \u201cbir insan\u0131n do\u011fdu\u011fu yer\u201d demektir. Kelime, \u201cbir kimsenin do\u011fdu\u011fu zaman\u201d, \u201cdo\u011fum\u201d,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[3],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/488"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=488"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/488\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}