{"id":98,"date":"2011-12-14T18:03:09","date_gmt":"2011-12-14T18:03:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nihadsamibanarli.com\/?p=98"},"modified":"2011-12-14T18:03:09","modified_gmt":"2011-12-14T18:03:09","slug":"mevlana","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/2011\/12\/14\/mevlana\/","title":{"rendered":"MEVL\u00c2N\u00c2"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/b07c5-mevlana1.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignright size-medium wp-image-101\" title=\"mevlana\" src=\"https:\/\/nihadsamibanarli.files.wordpress.com\/2021\/01\/b07c5-mevlana1.jpg?w=200&#038;h=300\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"300\" \/><\/a>XIII. XIV. Y\u00fczy\u0131llar Anadolusunda b\u00fcy\u00fck bir m\u00e2nev\u00ee hava esiyordu. Bug\u00fcnk\u00fc vatan\u0131m\u0131z\u0131n topraklar\u0131n\u0131 nur y\u00fczl\u00fc, Mevl\u00e2n\u00e2 g\u00f6n\u00fcll\u00fc insanlardan m\u00fcrekkep bir topluluk s\u00fcsl\u00fcyordu. Say\u0131lar\u0131 gittik\u00e7e \u00e7o\u011falan bu topluluk, ba\u015ftan sona, \u201cinanm\u0131\u015f insanlar\u201ddan m\u00fcrekkepti.<\/p>\n<p>T\u00e2rihte b\u00fcy\u00fck \u00eeman devirleri b\u00fcy\u00fck buhran devirlerinin ard\u0131ndan gelir ve b\u00e2zen onlarla birlikte do\u011far: Anadolu\u2019ya zaten \u201cgaza\u201d i\u00e7in gelmi\u015f T\u00fcrklerin, \u00eeman, hamurlar\u0131nda vard\u0131. Fakat bel ba\u011flad\u0131klar\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc devletlerin birbiri ard\u0131nca y\u0131k\u0131lmas\u0131, vah\u015f\u00ee Mo\u011fol tahakk\u00fcm\u00fcn\u00fcn Anadolu\u2019ya da el uzatmas\u0131; derebeylikleri aras\u0131ndaki karde\u015f \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 ve iktis\u00e2d\u00ee buhranlar temiz insan g\u00f6n\u00fcllerinde madd\u00ee g\u00fcven\u00e7 b\u0131rakmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130nsanlar Allah\u2019tan ve a\u015fktan ba\u015fka hi\u00e7bir hak\u00eekate inanamaz hale gelmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>\u0130nand\u0131klar, sar\u0131ld\u0131klar\u0131, heyecan ve \u0131zt\u0131r\u00e2b\u0131nda huzur bulduklar\u0131 \u201cb\u00fcy\u00fck a\u015fk\u201d da bug\u00fcn her \u015fekliyle unutulan, ya bo\u015f bir kelimeden ib\u00e2ret kalan, y\u00e2hut ge\u00e7ici bir madd\u00ee c\u00e2zibe k\u0131v\u00e2m\u0131 alan silik ve zavall\u0131 \u201cd\u00fcnya a\u015fk\u0131\u201d de\u011fildi; sonu Allah\u2019a varan sevgiydi.<br \/>\n\u201cTanr\u0131m! Kendi g\u00fczelli\u011fini, \u00f6nce g\u00fczel insanlar \u015feklinde yaratt\u0131n. Sonra onlar\u0131n seven v\u00fccutlarda g\u00f6z ve g\u00f6n\u00fcl olarak yine kendi g\u00fczelli\u011fini g\u00f6rd\u00fcn ve sevdin!\u201d diyen \u015f\u00e2irin lis\u00e2n\u0131yla d\u00fcny\u00e2 g\u00fczellerinde bile Allah\u2019\u0131 seviyorlard\u0131.<br \/>\nY\u0131llar ge\u00e7tik\u00e7e Allah sevgisinin m\u00fcesseseler haline geldi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor; b\u00fct\u00fcn v\u00fccutlar\u0131, bug\u00fcn anlat\u0131lamayacak ve anla\u015f\u0131lamayacak kadar b\u00fcy\u00fck bir a\u015fkla tutu\u015fmu\u015f say\u0131s\u0131z insanlar yurdun her k\u00f6\u015fesinde a\u00e7\u0131lan \u201ctekke\u201dlerde bunun i\u00e7in toplan\u0131yorlard\u0131.<br \/>\nBu insanlar, sonsuz iyi ve sonsuz g\u00fczel olan Allah\u2019\u0131 sevmenin de yine elden geldi\u011fi kadar iyi ve o \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fczel hareketlerle m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fine inan\u0131yorlard\u0131: Allah sevgisi s\u0131rlar \u00e7\u00f6zen bir felsefeyle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli, \u015fiirle dillenmeli, m\u00fbs\u0131k\u00ee ile seslenmeli, raks\u2019la hareketlenmeliydi.<br \/>\nXIII., XIV. as\u0131rlar Anadolu\u2019sunda bunun i\u00e7in m\u0131sr\u00e2lar\u0131 tutu\u015fmu\u015f \u015fiirler s\u00f6ylendi; \u201ci\u00e7inden ge\u00e7en havay\u0131 yak\u0131c\u0131 ate\u015f haline getiren\u201d neyler \u00fcflendi; sade, temiz fakat g\u00fczel \u00e7izgili k\u0131y\u00e2fetleriyle \u201csema\u2019h\u00e2ne\u201dlerde yine alevler gibi d\u00f6nen insanlar\u0131n raksetti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<br \/>\nBu b\u00fcy\u00fck, bu derin Allah sevgisi, o as\u0131rlarda ne m\u00fbcizeler yaratmad\u0131? Mesel\u00e2 o \u00e7a\u011flara kadar ancak F\u00e2ris\u00ee ile s\u00f6ylenir san\u0131lan \u015fiir, birdenbire, b\u00fcy\u00fck Tanr\u0131 \u00e2\u015f\u0131k\u0131 Y\u00fbnus Emre\u2019nin dilinde T\u00fcrk\u00e7e\u2019yi bir b\u00fclb\u00fcl dili haline getirdi. O kadar ki o \u00e7a\u011flara kadar Tanr\u0131\u2019n\u0131n yaln\u0131z Hz. Muhammed\u2019i s\u00f6yletti\u011fine \u00eem\u00e2n edenler, \u015fimdi, \u201cY\u00fbnus\u2019u da Allah s\u00f6yletiyor!\u201d dediler. Tanr\u0131, Y\u00fbnus\u2019un \u015fiirlerinde bu sefer T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fuyordu.<br \/>\nBu b\u00f6yle bir \u00eeman havas\u0131yd\u0131 ve giderek insnlar\u0131 \u00f6yle i\u00e7ten temizleyen, o kadar \u201cinsan\u201d yapan, bir topra\u011f\u0131 \u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck insanlar yurdu haline koyan ve \u00f6ylesine \u201cb\u00fcy\u00fck i\u015fler yapmak\u201d enerjisiyle dolduran bir \u00e7a\u011fd\u0131 ki bug\u00fcn, e\u011fer T\u00fcrkiye t\u00e2rihinde b\u00f6yle a\u015fk ve \u00ceman devri olmasayd\u0131 T\u00fcrk-Osmanl\u0131 medeniyet ve h\u00e2kimiyetinin bir on be\u015finci ve bir on alt\u0131nc\u0131 asr\u0131 belki de m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131, demek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\n***<\/p>\n<p>Mevl\u00e2n\u00e2, Anadolu\u2019da i\u015fte b\u00f6yle bir \u00eem\u00e2n\u0131 duyan, d\u00fc\u015f\u00fcnen, ya\u015fayan ve t\u00fcrl\u00fc v\u00e2s\u0131talarla dile getiren insanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fcklerindendir.<br \/>\nD\u00e2vud Peygamberden beri d\u00een\u00ee heyecanlar\u0131n if\u00e2desine v\u00e2s\u0131ta olan \u201dney\u201d, Mevl\u00e2n\u00e2 devrinde birdenbire o \u00e7a\u011flara kadar o \u00f6l\u00e7\u00fcde duyulmam\u0131\u015f derecede il\u00e2h\u00ee duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u201calev-se\u201d ler haline koymu\u015f; \u015fiir, b\u00f6yle bir a\u015fk\u0131 terenn\u00fcm i\u00e7in bulundu\u011fu seviyenin sem\u00e2lar\u0131na y\u00fckselmi\u015f; ve daha totem devrinden beri insan \u00eeman ve heyecan\u0131n\u0131 hareket h\u00e2linde if\u00e2de eden raks, bir anda, g\u00fczel sanatlar\u0131n en g\u00fczellerinden biri derecesine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\nMevl\u00e2n\u00e2, Allah sevgisinin, bu \u00fc\u00e7 g\u00fczel sanat\u0131n birbiriyle imtiz\u00e2c\u0131ndan do\u011fan il\u00e2h\u00ee bir kompozisyonla if\u00e2desine yol a\u00e7m\u0131\u015f b\u00fcy\u00fck bir sanat ve \u00eeman adam\u0131d\u0131r. \u201c\u0130sl\u00e2m d\u00eenine g\u00fczel sanatlar\u0131 katan T\u00fcrklerdir\u201d hak\u00eekati, Mevl\u00e2n\u00e2 devrinde b\u00f6yle bir t\u00e2rih\u00ee ger\u00e7e\u011fe ve t\u00e2rih\u00ee harekete s\u00e2hiptir. D\u00een\u00ee T\u00fcrk m\u00eem\u00e2r\u00eesi vatan sem\u00e2lar\u0131na as\u00eel, ince, n\u00e2rin minarelerle ve onlardaki estetik \u00e7izgilerle y\u00fccelmi\u015fse; T\u00fcrk \u015fiiri, T\u00fcrk m\u00fbs\u0131k\u00eesi, T\u00fcrk raks\u0131 ve T\u00fcrk\u2019\u00fcn daha ba\u015fka g\u00fczel sanatlarla if\u00e2de etti\u011fi, b\u00fcy\u00fck \u201cvicd\u00e2n d\u00fcny\u00e2s\u0131\u201d da en b\u00fcy\u00fck g\u00fczel\u2019e ancak g\u00fczel sanatlarla hit\u00e2p edilece\u011fini kavramaktan do\u011fan hareketlerle doludur.<br \/>\nMesel\u00e2 Mevlev\u00ee m\u00fbs\u0131k\u00eesi ve onun terenn\u00fcm v\u00e2s\u0131tas\u0131 olan ney, as\u0131rlardan beri onu duymak, onu anlamak seviyesinde olanlara neler s\u00f6ylememi\u015ftir? Bu ney insanlar\u0131 s\u0131cak bir hazla i\u00e7ten temizlemi\u015f, insanlara Tanr\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda ten kafesinden kurtulman\u0131n ve yaln\u0131z vicdandan ib\u00e2ret kalman\u0131n \u015fevkini duyurmu\u015ftur.<br \/>\nNey ve Mevl\u00e2n\u00e2\u2026 Bu ikisi nas\u0131l birbirinden ayr\u0131lmaz \u015feylerdir? T\u00fcrk halk\u0131, T\u00fcrk dilindeki t\u00e2rih\u00ee cinas zevkiyle bu hak\u00eekati \u015f\u00f6yle if\u00e2de ediyor:<br \/>\n\u201cNiye halketti deme Hazret-i Mevl\u00e2 n\u00e2y\u0131<br \/>\nHalka and\u0131rmak i\u00e7in Hazret-i Mevl\u00e2n\u00e2\u2019y\u0131.\u201d<br \/>\nAllah\u2019tan kopmu\u015f ruhlar\u0131n tekrar Allah\u2019a d\u00f6nmek i\u00e7in duyduklar\u0131 derin c\u00e2zibe, bu arada birbirlerindeki \u201ctecelli\u201dnin fark\u0131na varan insan \u015feklindeki iki r\u00fbhun yine birbirlerine kar\u015f\u0131 duyduklar\u0131 derin a\u015fk, as\u0131rlar\u0131 kaplayan bu m\u00e2nev\u00ee r\u00fczgar devirlerindeki temiz ruhlar\u0131n sevgisidir. \u015eiirler bu sevgiyle s\u00f6ylenmi\u015f, neyler bu sevgiyle \u00fcflenmi\u015f ve \u201csem\u00e2\u2019h\u00e2ne\u201d lerdeki n\u00e2rin v\u00fccutlu insanlar bu sevgiyle d\u00f6n\u00fcp raksetmi\u015flerdir.<br \/>\nMevl\u00e2n\u00e2, hak\u00eekaten \u201cb\u00fcy\u00fck eser\u201d olan \u201cDiv\u00e2n-\u0131 Keb\u00eer\u201d inde ve bir \u201cBe\u015finci kitap\u201d say\u0131lan \u00f6lmez \u201cMesnev\u00ee\u201dsinde i\u015fte bu a\u015fk\u0131 terenn\u00fcm ediyordu. Mesnev\u00ee insana s\u00e2dece Tanr\u0131\u2019y\u0131, s\u00e2dece sevgiyi ve e\u015fsiz sevgiliyi tan\u0131tan bir eser de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insana \u201cinsan\u0131\u201d ve hak\u00eek\u00ee insanl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131tan kitapt\u0131r.<br \/>\n\u201cCemiyetleri birbirini seven insanlardan m\u00fcrekkep, hareketli, \u00e7al\u0131\u015fkan, yarat\u0131c\u0131, iyi ve mes\u2019ut bir \u201cb\u00fct\u00fcn\u201d h\u00e2line koymak m\u0131 istiyorsunuz? Onlara ihtiya\u00e7lar\u0131n eseri olan ger\u00e7ek ve m\u00fc\u015fterek bir \u00eeman veriniz. Bu \u00eeman en zor \u00e7a\u011flarda bile insanlar\u0131 bir arada b\u00fcy\u00fck duygular duymaya, b\u00fcy\u00fck i\u015fler g\u00f6rme\u011fe ve b\u00fcy\u00fck eserler yaratmaya muktedir k\u0131lacakt\u0131r.\u201d<br \/>\nHak\u00eekati, Anadolu\u2019daki kurucular\u0131 aras\u0131nda Mevl\u00e2n\u00e2\u2019n\u0131n as\u00eel y\u00fcz\u00fc par\u0131ldayan engin bir t\u00e2rih \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n bize m\u00eeras b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck ve ibret al\u0131nacak bir m\u00e2z\u00ee y\u00e2dig\u00e2r\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00e2rih ve Tasavvuf Sohbetleri 2. bask\u0131, sayfa: 211-214.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XIII. XIV. Y\u00fczy\u0131llar Anadolusunda b\u00fcy\u00fck bir m\u00e2nev\u00ee hava esiyordu. Bug\u00fcnk\u00fc vatan\u0131m\u0131z\u0131n topraklar\u0131n\u0131 nur y\u00fczl\u00fc, Mevl\u00e2n\u00e2 g\u00f6n\u00fcll\u00fc insanlardan m\u00fcrekkep bir topluluk<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[95,281,381,538,540,730,734],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=98"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/98\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=98"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=98"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.nihatsamibanarli.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=98"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}